MAKARACILARDAN BEKLENTİLER

İyi bir performans makaracısında yetiştiriciler şu kriterleri göz önüne alarak en güzele ulaşmaya çalışırlar:

1. Makara Performansı :

Olması gereken makara şekli makaraya giriş-çıkışta dahil olmak üzere top gibi gözükmesidir. Makara esnasında kuşa yandan bakıldığında makarası dağılmamalı orta kısımda ufak bir daire şeklinde boşluk gözükmelidir. Makaranın dağılması yöresel tabirlerle “paçavra” olması veya “patlak araba lastiği gibi” gözükmesi, makaranın çıkışında kuyruk üstüne oturarak uzun süre süzülmesi yetişkin kuşlarda istenmeyen özelliklerdendir. Güvenilir kandan yavrular usta makaracılar olana kadar kuyruk üstüne oturabilir veya makaraları yeteri kadar sıkı olmayabilir antremanla günden güne standart makara şekline ulaşacaklardır.

Makaranın devir hızının bu güzellikte önemi büyüktür ve yüksek devirli makara yapan kuşlar yetiştiricisine büyük zevk vermektedirler. Düşük devirlerde makara yapan kuşların yukarıda bahsedilen –havada top gibi gözükme- kriterine uymaları çok zordur. Bazı makaracı soylar o kadar devirli performanslar sergilemektedirler ki orta havadan makaralarının uğultu sesleri duyulmaktadır.

Bu ırklarda uzun makara istenen temel kriterlerden biridir. Irkın yetiştiricileri en uzun ve nizami makara yapan kuşları üretmeyi ve uçurmayı kendilerine ıslah hedefi olarak seçmişlerdir. Makara uzunluğu, Trakya’ da karşılaştırmanın kolaylığı ve standart bir uzunluk ölçme birimi olarak kullanılabilirliğinden elektrik direkleri ile tanımlanır. Örnek olarak kuş “ bir direk veya iki direk döndü” denerek kuşun makara uzunluğu yetiştiriciler arasında kullanılır. Bu ortak dil yöresel olarak farklılıklar içersede Türkiye’ de kullanılan genel bir tabirdir. Kuşlardan minimum bir direk uzunluğunda makara yapmaları beklenir. Bu uzunluğun altında makara yapan kuşlar elenerek damızlık olarak kullanılmazlar. Makara uzunluğu beslenen soya bağlı olarak değişmektedir. 3-4 direk makara yaparak yere çarpmadan açılan soylar yetiştirmek bu ırka gönül veren yetiştiricilerin ortak hedefidir.

Makara uzunluğunda en belirleyici nokta dengedir. Makara esnasında açılamayarak yere düşmesi (çakılması) istenmeyen bir özelliktir. Usta yetiştiriciler, düşen kuşu mercek altına alarak öncelikle kuşun düşmesinin altındaki nedenleri inceler. Kuşların açılamayarak düşmesine yanlış eşleştirme, kuşun eşiyle birlikte kızgın uçurulması, salma çevresindeki apartıman,cami v.b. yapıların yükseklik farkları sebep olabilir. Günümüzde metropol yaşamının makaracı ırklar üzerindeki en önemli etkilerinden biri olan salma çevresindeki yapıların yükseklik farkları bu ırk için ölümcül sonuçlar doğurmaktadır. Usta kuşlar bu çeşitliliğe en iyi şekilde adapte olarak kendilerini ayarlamaktadırlar fakat genç ve heyecanlı yavru kızmaları ustalaşana kadar çarpma tehlikesiyle karşı karşıyadırlar.

2. Uçuş Performansı:

Makaracı ırklarda makara performansından sonra aranan en önemli özelliklerden biri iyi uçuculuk yeteneğine sahip olmalarıdır. Bu kuşlar yuvadan yeme düşmelerinden itibaren iyi uçuculuklarının sinyallerini verirler. Yetiştiricisi tarafından verilen düzenli antremanlar sonunda 1-5 saat arası uçma yeteneğine ulaşabilirler. Uçuş saatinde yetiştirilen soyun özellikleri ve yetiştiricinin beğenisi belirleyici rol oynar. Ortalama uçum süreleri 1-2 saat arasıdır. Bu süre zarfında havada 5-10 kuşluk gruplar oluşturarak çeşitli seviyelerde uçarlar. Makara yapan kuş makaranın sonunda toparlanarak tekrar grubun yüksekliğine ulaşır. Grubun inişine kadar bu döngü devam eder.

3. Yuva Sadakati :

Makaracı ırkların büyük bir kısmında özellikle Türkiye’ de yetiştirilen ırklarda yuva sadakati son derece gelişmiştir. Uzun mesafeler kat ederek evlerini bulan kuşların hikayeleri sıkça anlatılır ve bu kuşlar için alışılmış bir durumdur. Yeterli uçuş antremanı verilmiş makaracıların başka kümeslere inmeleri veya yakalanmaları, büyük olumsuzluklar dışında (yırtıcı kuş yaralanmaları ve doğa olayları v.b.) yetiştiriciler tarafından kabul edilemez bir kusurdur ve makara güzelliğine bakılmaksızın bu kuşlar değerlerini kaybederler.

4. Fiziksel Özellikler:

Daha öncede bahsettiğimiz gibi makaracı ırkalarda öncelikle aranan kriter performans güzelliğidir fakat fiziksel olarakta bazı kriterler dikkate alınarak üstün makaracı soylar üretilmeye çalışılmaktadır. Bölgelere göre istenen fiziksel özelliklerde farklılıklar gözlenmektedir. Türkiye’ de yetiştirilen makaracılarda aranan temel fiziksel özellikler makaraya müsait orta boy bir vücut, kısa-küt olmayan sedef rengi gaga, paçasız-tozluksuz bacaklar ve gözlerin güzel olmasıdır. Sarı veya kırmızı göz rengine sahip kuşlar kesinlikle kabul görmezler ve damızlık olarak tercih edilmezler. Trakya’ da “küllü” olarak adlandırılan mavi renkli ve “arap” olarak adlandırılan siyah renkli kuşlar dışında tüm renklerde gaga sedef rengidir. Mavilerde gaga rengi mor olabileceği gibi araplarda da gaganın ucunda yetiştiricilerin “ zikir” diye adlandırdıkları siyah bir nokta bulunabilir. Bu renk ve işaretler kusur olarak sayılmamaktadır.