TRAKYA MAKARACISI PERFORMANS ÖZELLİKLERİ
Trakya yerlisi uçmayı ve uzun dönüşler yapmayı seven bir ırktır. Düşünülenin aksine uçurulan filodaki 20-30 kuşun her biri aynı performansı yapmazlar .Bazı kuşlar kısa aralıklarla döner, ve alçalırlar, diğerleri nokta uçuşu yapar daha uzun aralıklarla dönüş gösterirler. Oluşturulacak uçuş takımı için birbirine yakın dönüş ve uçuş gösteren kuşların seçilmesi daha doğrudur. Takımdaki tüm kuşlar aynı süreyi uçarlar ve birbirine benzer uzunlukta dönüşler yaparlarsa bu mükemmel bir takım olur ve bu kuşları seyretmek çok keyiflidir.
İyi bir uçuş takımı oluşturmanın ilk maddesi ise çok iyi gözlemlenmiş performansından emin olduğunuz kuşlarla başlamanızdır. Eğer başlangıçta aceleci olur ve rastgele bulduğunuz her kuşu damızlık kümesine koyarsanız, bu kuşlardan aldığınız pek çok yavru uzun bir eğitim döneminden sonra sizi hayal kırıklığına uğratabilir. Ürettiğiniz bu kuşların bir kısmı uçmak istemezler, diğerleri yeterince dönüş göstermezler, kanat atışları birbirinden çok farklı kuşlar olabilir, buda filo içinde bir uyumsuzluğa sebeb olur.
Başlangıçta zaman ayırıp pek çok kümes gezip, uçurulan kuşların iyi performanslı olanlarından 2-3 çift edinmek çok yararlı olacaktır.
Trakya makaracısında başarılı bir yetiştirici olmak için dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır.
1- Kaliteli damızlıklar
2- Sağlıklı kuşlar
3- Sağlıklı kümes ortamı
4- Beslenme teknikleri
5- Uçuş ,yemleme, kümes disiplini
6- Üretim teknikleri
7 -Damızlık ve uçuş kümeslerinin ayrı olması gerekir.
8- Performansın, kostüm özelliğinden daha değerli olduğunu prensip haline getirin.
9- Sabır
10-Damızlık seçerken gözlerinizi kullanın, kulaklarınızı değil !!! Diğerlerinin ne dediklerine değil , sizin ne gördüğünüze inanın.
11- Kalite hakkında taviz vermeyin,hataları ve hatalı kuşları affetmeyin derhal bu tip kuşları kümesinizden uzaklaştırın..
Trakya kuşlarında yavruların performansa alıştırılmaları :
Tepeli ve tepesizlerin uçuşları, dönüşleri, eğitimleri aynıdır. Yavrular yem yemeye başladıkları dönemde, eğer üretme ve uçuş kümesleri ayrı ayrı ise uçuş kümesine alınırlar ve bu kümeste bulunan uçuş tecrubesi olan kuşlarla birlikte tutulurlar. Diyelim ki 10 yavru kuş var, bunları ilk hafta konmalarını istediğimiz yere yada kümesin uzerine her tarafı çok küçük telden yapılmış korunmalı bir kafes içinde sabahtan akşama kadar çevreyi izlemeleri ve tanımaları için bırakırız. Uçuştan dönen tecrubeli kuşlar onların yanına konar, yere inip kümesin uzerine çıkarlar. Yavrular kümesin dışında olan tüm bu aktivitileri izler, aç olan yaşlı kuşların yem verildiğinde yeme karsı olan reaksiyonunu görürler. İkinci hafta , tecrubeli kuşlar akşama doğru aç olarak uçurulur yavrular kümeste tutulur ve aç bırakılır, burda amaç kuşları yemleme ile kontrol etmektir. Saat 6-7 gibi anaç kuşlar yorgun olarak konduktan sonra kapı yavaşça açılır ve kümes önüne az miktarda yem atılır.
Yavrular dışarıya çıkar ve anaç kuşlarla birlikte yere gezmeye başlarlar. Bu arada kümes üstüne ve çatıya çıkarlar. Daha önce tel kafeste 1 hafta boyunca çevreyi gördükleri için yadırgamazlar. İlk gün yarım saat kadar yavrular dışarıya salındıktan sonra tüm kuşlar kümese kapatılır. Bu işlem bir hafta kadar sürdürülmeli ve yavrular çevreyi iyice tanımalıdır. Yavrular dışarıya salındığı günlerde ruzgar, yağmur, bulutlu gökyüzü olmamalı, etrafta onları ürkütecek faaliyetler bulunmamalıdır. Çunku Trakya kuşu yavruları uçmaya çok isteklidir. Bir şeyden ürküp kalktıklarında bazen çok küçük yavruların dahi bir kaç saat uçtukları ve çesitli riskler atlattıkları görülür.
Tecrubeli kuşlarla ilk uçuş denemesi yine akşam saatlerinde 5-6 gibi olmalı kuşlar aç uçurulmalıdır. İlk uçuşlarda kuşlar fazla zorlanmamalı ve yükseklere çıkmalarına izin verilmeden 15-20 dakikada kümesin kapıları açılıp diğer kuşlar çatıya yada kümesin üzerine çıkarılıp tüm kümes geri çağrılmalıdır. Bu bir hafta kadar sürdürülür.Yavrular artık kaldıkları kümesi çevreyi ve uçtukları kümeyi tanımışlardır. İlk haftalarda yavruların uçan gruba uyum sağlayamadıkları ve dağınık uçtukları gözlenir, kısa süre sonra yavrular küme ile birlikte uçmaya başlarlar. Bir aylık bir süreden sonra yavrular tecrubeli kuşlarla sabah uçuşlarına başlarlar, böylece havada daha uzun süre kalır ve diğer makara yapan kuşları taklit etmeye çalısırlar. Yavrular hiçbir zaman sadece yavrulardan oluşan kümelerde uçurulmamalıdır. Bu makaraya başlamalarını geciktireceği gibi makaranın uzunluğunu ve kalitesini de etkiler. Muhakkak tecrubeli kuşların çoğunlukta olduğu kümelerle uçurulmalıdırlar. İlk dönüş denemelerinden önce kayık çekme yada sandal denen dönem vardır. Bu dönemde kuş uçuş esnasında kanatlarını birkaç kez birbirine vurur ve “V” şeklinde yukarıya kaldırarak havada asılı olarak süzülür.
Daha sonra kuyruğa kaba tabirle kıça oturma denen dönem vardır. Bu dönemde kuş kuyruğa oturarak kendisini aşağıya doğru salar. Bu bazen birkaç metre bazende 2-3 direk boyu olur. Benim kisisel görüşüm salınan mesafe bir yıl sonrasında kuşun ne kadar derin makara yapacağınada işarettir. İlk makara genellikle bir tek taklayla başlar. Kuş kanatlarını kuvvetlice birkaç kez birbirine vurduktan sonra diğer tecrübeli kuşlara oranla yavaş sayılacak bir hareketle ilk taklasını atar ve tekrar kuyruğa oturup kendini aşağıya salar. Birkaç hafta içinde ilk taklaya ilave olarak düzensiz takla ve makara hareketleri gözlenir. Birkaç ay içinde taklalar makara olarak birbirine bağlanmaya başlar, bunlar başta 3-4-5 takla-makara gibi gözükür ve yavaştır. Bu dönüşler kuşun kabiliyetine, iyi damardan gelmis olmasına ve her gün antreman verilmis olması gibi etkenlere baglı olarak 6 ay ile bir yıl arasında en az yarım direk olmak uzere 2-3 direk boyu derinlikte olabilir. Bazıları uzun dönüşlere uzun süreler sonunda ulaşırlar. Yavru kuşlar eğer çok büyük bir korku yaşamazlarsa genellikle daireler yaparak uçarlar ve evden pek uzaklaşmazlar. Bazen binlerce kargadan oluşan karga sürüleri gürültülü bir şekilde aniden gelir ve tüm kümenin panik içinde onlarla aynı yöne sürüklenmelerine sebeb olur. Yavrular hemen alçalmayı deneselerde epeyce uzaklara sürüklenirler ve bu sebeble evini bulamayanlar olur, bu atmaca saldırıları içinde geçerlidir.
Eğer imkan varsa damızlık kümesleri ve uçan kuşların kümeslerinin ayrı olmasının çok yararı vardır. Uçan kuşlar 20-40 arası kümelerde %80 karartılmıs ve iyi hava koridorları olan kümeslerde her biri kendine ait V tipi diye tabir ettigimiz tüneklerde barındırılmalıdır.Kümeste kuş sayısından %20 daha fazla tünek olmalı ve tünekler için kavgalar önlenmelidir.
Kuşlar uçuş sonrasında her gün aynı saatte yemlenmeli ve kesinlikle tüm kuşlar tüneklere çıktıktan sonra yemlikte yem bırakılmamalıdır. Uzun süre uçan ve performans gösteren diğer ırklarda olduğu gibi Trakya ırkındada mineral eksikliği görülebilir, bu sebeble mineral ayarına dikkat edilmeli, ayrıca ayda bir iki kere içme sularına az miktarda tuz katılmalıdır.
Dönüş esnasında makaranın çapının küçük yada büyük oluşu , makaranın çerçeve şeklinde olup içinin bos olması, yada dönüşe giren kuşun yumruk gibi küçük ve içi kapalı makara yapması bu kuşun dönüş hızı ile ilgili bir olaydır. Yapı olarak küçük kuşlar daha hızlı ve seri makara sararlar.uzun kuyruklu ,uzun kanatlı ve uzun bacaklı , büyük vucutlu kuşlar kısmen daha gevsek ortası daha genis makara yaparlar.
Trakya kuşuda dahil tüm makaracı ırklar aç uçurulmalıdır. Kursağı yem ve suyla dolu olarak uçurulan makaracılar istenilen özellikte makara yapmazlar ve buda dönüş kalitesini azaltır, makaranın istenmeyen bir görüntu almasına sebeb olur.
Dönüş esnasında kuşların kontrollerini kaybedip çatıya, yere, veya ağaçlara düşmesi hatadır, bu genellikle iki alçak uçan ve derin dönen kuşun eşleştirilmesinden olan yavrularda görülsede genetik olarak anaçlardan yavrulara aktarılan bir özelliktir, bu istem dışı özelliği yok etmenin yada aza indirmenin bir yolu , çok yüksek uçan ve daha az dönen kuşlarla düşen kuşların eşleştirilmesidir. Böylece biraz olsun balans sağlanır. Ayrıca bu özellikte olan akraba kuşlar birbirleriyle kesinlikle çiftlestirilmemelidir. Bu tip kuşlar alçak mesafelerde çok kısa aralıklarla yere yakın dönüş gösterdikleri için istenilen yüksekliğede çıkamazlar, çabuk yorulurlar ve uçmaları için zorlandıklarında her yere düşerler.
Trakya makaracısı için hazırlanması planlanan ve tüm performansı yani uçuş ,dönüş özelliklerini kapsayacak bir tüzük oluşturulması epeyce zahmetli bir iş gibi gözüküyor.
Bunun başlıca sebebi uzun saatler uçan, nokta yüksekliğinde ve bazen daha yükseklerde gözden kaybolan, belli aralıklarla grup yada dağınık solo uçan kuşlardan oluşmasıdır . Dünyada makaracı güvercin yetiştiren bazı ülkelerde bu sebeble geçmiş yıllarda , yetiştirdikleri makaracı ırkların ıslahı yoluna gidilmiş , 20-25 kuştan oluşan ve orta yükseklikte toplu uçan, kısa aralıklarla toplu halde dönüş sergileyen kuşlar elde edilmiştir. Uçuş süreleride 20 dakikayla sınırlandırılmıştır. Bu özelliklerin kazandırılmasının başlıca sebebi yarışmaları düzenleyebilmek, kısa süre içinde dönüş performansının tesbit edilebilmesi , kuşların rahatça gözle görülebilir bir yükseklikte olmaları vede aynı günde dernek içinde birden fazla yarışmanın yapılabilmesidir.
Aynı sehirde yaşayan dernek üyeleri bir hakemin katılımıyla bir günde 5-6 yada daha fazla yarışma yapabilmektedirler. Tüm dernek üyeleri yarışmayı birbirlerinin bahçelerinde hakemin kararını etkileyebilecek yorum yapmadan izleyebilmektedirler.
Fakat Trakya kuşlarımızın kısa aralıklarla dönüş göstermemesi ve uzun, yüksek uçuş özellikleri bizlerin daha itinali ve dikkatli bir yarışma tüzüğü oluşturmamızı gerektirmektedir.
Ersoy KOLDAŞ / AVUSTRALYA