TRAKYA IRKI GÜVERCİNLERİN KÜMES ORTAMLARI
Trakyada yazları sıcak ,kışları soğuk bir iklim olduğu için ,kümesler genellikle soğuga ve kuzeyden gelen dondurucu rüzgarlara dayanıklı olarak yapılır.Bu kümesler eski dönemlerde bölgede yaygın olarak kullanılan ve topraktan tuğla şekli verilerek yapılmış kerpiç isimli malzemeyle yapılırdı.Bu malzemeyle yapılan kümesler yazın aşırı sıcağa, kışında dondurucu soğuğa karşı etkilidir. Son yillarda yapılan kümesler de ise çimento ve kum kullanılarak yapılan biriket yada tuğla kullanıldığını gözlemledim, bunlara alternatif olarak tamamı tahta malzeme kullanılarak yapılmış kümeslerde vardır.
Genellikle kümeslerin üç tarafı kapalı , ön kısımda ise küçük bir tel bölüm ve kapı bulunur. Tel bolmenin uzerinde , yada kapının üst kısmında bir yerde kuşların uçuş dönüşü kümese girebilecekleri yaklaşık olarak 15 santim yükseklikte ve 10-12 santim genişlikte bir giriş daha bulunur. Bu giris uzun süren uçuşlarda, yetistiricilerin kuşların dönüşünü bekleyemediği , bir sebeble evden uzakta oldukları durumlarda kullanılır.
Trakyada pek çok yetistirici uçan kuşlarını ve damızlıkları aynı kümeste tutarlar.Fakat uçan takımın , damızlıklardan ve uretim yapılan kümesten ayrı tutulması çok daha yararlıdır.Yeri ve olanakları uygun olan arkadaşlarımız uçanları ve damızlıklarını ayırarak , çok daha iyi uçus ve dönüş disiplini elde etmişlerdir.
Damızlık çiftler kışın sonuna doğru yuva tutup eşleşmeye başlarlar ,ılık bahar aylarında yavrularını büyütürler. Trakya ırkı yavrularını kendi besleyebilir ve çok iyi yavru bakarlar.Üretimleri diğer pek çok ırka göre kolay sayılır.Bölgede pek çok kümeste limon sandıklarının yuvalık olarak kullanıldığını görebilirsiniz.bir çift Trakya kuşunun rahatca içine sığdığı ve yavruları büyürken aynı sandıkta yan tarafta rahatça tekrar yumurtladıkları görülür.
Kümeslerin 3-5 metre yakınında bahçe içine kuşların uçuştan dönüşte konabilecekleri antene benzer tahtadan yapılmış bir direk dikilir.Bu direğin en üst kısmına kare yada dikdörtken şekilde yapılmış bir çerceve yapılır.Bazen bu duzenek sadece birbirine parelel olan iki tahtadan oluşur ve artı işaretini andırır.Bunun yöresel adı “DİKSE “ dir.
Bu dikse bazen 5-6 metre , bazende 8-9 metre yükseklikte olabilir. Eski dönemlerde tek katli yer evlerinde kuşlarin, özellikle yavru kuslarin çevreyi rahatca izlemesi ve ucuş sonunda disiplinli bir şekilde aynı noktaya konmaları için düşünülmüş bir uygulamadır.Zamanla yüksek binalarin inşa edilmesi ve yorulan bazı kuşların bu binalara inmesi bu dikselerin özelliğini bir ölcüde azaltmışsada Trakyanın kasabalarında ve pek cok köyde geleneksel olarak hala bahçelerde bulunurlar.
Kümes inşa ederken havalandırma ve kümesin yönünün sabah güneşini alan doğuya doğru olması kuşlarımızın sağlığı açısından çok önemlidir.Trakya güvercinleri gibi yüksek ucuş gösteren kuşlarımızın solunum yollarının enfeksiyonlardan korunması için kümes içinde kesinlikle toz olmamalı, kümeslerin alt kenarlarından ve üst arka kısımdan kümesin büyüklüğüne göre orantılı mazgallar açılmalıdır. Kümes içerisinde oluşan toz ve sıcak hava bu şekilde tahliye edilebilir.
Damızlık kümeslerinde çift sayısından % 20- % 25 daha fazla yuvalık olursa bu yuva tutmak için yapılan kavgaları önler ve bu kavgalar sebebiyle kırılan yumurtalar, yaralanan yada öldürülen yavruların sayısında azalma olur.
Uçurulan kuşların kümesinde kuş sayısından daha fazla bekar tüneği olmalıdır.Bu tünekler birbirinden yeterli uzaklıkta ve ^ şeklinde olursa daha yararlıdır. Kuşlar uçuş dönüşünde yemlendikten sonra hızla sularını içerler ve genellikle her zaman tünedikleri kümes içindeki hakimiyetlerinin simgesi olan tüneği bulur ve orada tünemek isterler . Kümes içinde yer tutmuş ve kendine bir hakimiyet bölgesi oluşturmuş kuşlar diğerlerine göre ucuş esnasında daha az kaybolurlar , veyahut başka bir kümese verildiklerinde yada satıldıklarında uçma imkanı buldukları ilk fırsatta sizin kümesinize geri dönüp eski tüneğine yerleşmeyi deneyeceklerdir.
Uçurulan kuşların kümeslerinin nispeten daha kücük, ve damizlik kümesine göre daha karanlık olması çok yararlıdır. Makaracı ırklarda kümes karartma tekniği dünyada da çok kullanılan bir tekniktir . Bu tip kümeslerden uçurulan kuşların performanslarında daha fazla başarı elde edilmiştir. Bu teknik ötüş kanaryalarında da kullanılır Alman Harz Roller cinsi kanaryalar küçük karartılmış kafeslerde eğitilir ve yarıştırılır .Bu kanaryalar ışığa duyarlıdır , her tarafi kapalı kafes kapakları açiıdığı anda heyecanlanıp ötmeye başlarlar.
Uçuş takimlarına ayrılan kümeslerin %85 - % 95 oranında karatılması kuşların daha çok dönmesi ve kısa aralıklarla dönüş göstermelerinde yararlı olacaktır.
Bunlara ilave olarak kümes ortamlarınla ilgili diğer bir izlenimimde kümesin tabanının her zaman kuru olmasi gerekir bu gercekten cok önemlidir. Islak kümes tabanı güvercinlerimizin en büyük düşmanıdır, tüm hastalıkların başlıca sebeblerinden birisidir.Kuşlarımızın sağlığı performansı ve üretimini doğrudan etkiler .